TEI’den Millî Motorlarda Yeni Aşama: TF6000 İçin Baykar’a Teslimat Hedefi Yıl Sonu
Türkiye’nin millî havacılık motoru programlarında kritik takvim netleşiyor. TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, TF6000 turbofan motorunun ilk örneğini test çalışmaları için 2026 sonu veya 2027 başında Baykar’a teslim etmeyi hedeflediklerini açıkladı. GÖKBEY için geliştirilen TS1400’de sertifikasyon süreci son aşamaya gelirken, PD170 ve PD200 motorlarında seri üretim devam ediyor.
TUSAŞ Motor Sanayii A.Ş. (TEI), Türkiye’nin havacılık motorlarında dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik yürüttüğü programlarda yeni bir döneme hazırlanıyor. TEKNOFEST Güneydoğu kapsamında millî motor projelerindeki son durumu paylaşan TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, şirketin turbofan, turboşaft ve turbodizel motor çalışmalarına ilişkin güncel takvimi açıkladı.
TEI’nin öne çıkan projelerinden TF6000, yaklaşık iki yıl önce gerçekleştirilen ilk çalıştırmasının ardından test sürecinde ilerledi. Akşit’in verdiği bilgilere göre motorun ilk örneğinin test amacıyla 2026 yılının sonunda veya 2027 yılının başında Baykar’a teslim edilmesi hedefleniyor. Açıklanan takvim kesin teslimat tarihi değil, mevcut geliştirme programının hedefi niteliğinde.
TF6000’den TF10000’e uzanan millî turbofan ailesi
TEI tarafından geliştirilen TF6000, 6.000 libre kuru itki sınıfında bir turbofan motor olarak Türkiye’nin jet motoru teknolojilerinde önemli basamaklarından birini oluşturuyor. Motor aynı zamanda daha yüksek itki ihtiyacına yönelik geliştirilen TF10000 programının teknolojik temelini oluşturuyor.
TF10000 ise TF6000 ailesinin art yakıcılı ve daha yüksek itki sağlayan versiyonu olarak geliştiriliyor. Akşit, motorun halihazırda imalat aşamasında olduğunu ve 2027 yılı sona ermeden ilk kez çalıştırılmasının hedeflendiğini bildirdi. Motorun ilk çalıştırılmasının ardından kapsamlı yer ve dayanıklılık testlerinden geçmesi gerekeceği için Baykar’a teslim sürecinin daha sonraki aşamada gerçekleşmesi öngörülüyor.
TEI’nin TF6000 ve TF10000 programları, Baykar’ın insansız savaş uçağı Bayraktar KIZILELMA için yürütülen millî motor çalışmalarının da önemli bir bölümünü oluşturuyor.
GÖKBEY’in millî motoru TS1400 seri üretime hazır
TEI’nin bir diğer kritik programı olan TS1400 turboşaft motorunda ise teknik geliştirme çalışmalarının ardından sertifikasyon süreci öne çıkıyor.
TUSAŞ tarafından geliştirilen GÖKBEY Genel Maksat Helikopteri için tasarlanan TS1400’ün sertifikasyon çalışmalarında sona yaklaşıldı. TEI, motorun 2027 yılı içerisinde Tip Sertifikası almasını hedefliyor. Motor teknik açıdan seri imalata hazır durumda bulunurken GÖKBEY’de seri kullanıma geçilebilmesi için EASA uyumlu sertifikasyon dokümantasyonunun ve ilgili süreçlerin tamamlanması gerekiyor.
Bu süreç tamamlandığında GÖKBEY’in yerli motorla seri kullanımının önündeki en önemli aşamalardan biri geride bırakılmış olacak.
PD170 ve PD200’de seri üretim sürüyor
TEI’nin pistonlu havacılık motorlarında ise geliştirme aşamasından seri üretim ve aktif kullanıma geçilmiş durumda.
TEI-PD170, TUSAŞ’ın ANKA ve AKSUNGUR insansız hava araçlarında kullanılırken, daha yüksek güç ihtiyacına yönelik geliştirilen TEI-PD200, Baykar’ın kısa pistli gemilerden operasyon gerçekleştirebilen Bayraktar TB3 platformunda görev yapıyor.
Akşit’in verdiği bilgilere göre bu motorların üretim adedi ikinci yüz seviyesine yaklaşırken, operasyonel platformlarda gerçekleştirilen toplam uçuş süresi de 20 bin saati aşmış durumda. Motorlar yalnızca Türkiye’deki platformlarda kullanılmıyor; platform ihracatlarıyla birlikte yurt dışına ulaşıyor ve TEI tarafından doğrudan motor ihracatı da gerçekleştiriliyor.
PD170 ile güçlendirilen çift motorlu AKSUNGUR’un 42 bin 200 feet seviyesine ulaşarak irtifa başarısı elde ettiği, PD200 kullanan Bayraktar TB3’ün ise yaklaşık 36-37 bin feet seviyelerine çıktığı açıklandı.
TEI’nin millî motor yol haritası genişliyor
TEKNOFEST Güneydoğu’da sergilenen TF10000, TF6000, TS1400, PD170 ve T700-TEI-701D motorları, TEI’nin farklı hava platformları için geliştirdiği geniş ürün ailesini ortaya koyuyor.
TF6000’in Baykar’a teslim edilmesine yönelik takvim, TF10000’in ilk çalıştırma hedefi, TS1400’ün sertifikasyon süreci ve PD serisinin artan üretimi birlikte değerlendirildiğinde TEI’nin motor programları geliştirme aşamasından test, sertifikasyon ve seri üretim dönemine doğru ilerliyor.
