İngiltere’de Hava Trafik Sistemi Çöktü: 1.750’den Fazla Uçuş İptal

İngiltere hava sahasında yaşanan büyük teknik arıza, ülkenin hava ulaşımında geniş çaplı operasyonel krize neden oldu. Hava trafik kontrol sistemindeki sorun nedeniyle 8 Eylül’de 1.750’den fazla uçuş iptal edilirken, havayolları binlerce yolcuyu yeniden uçuşlara yerleştirmek ve farklı havalimanlarında kalan uçak ile ekiplerini doğru noktalara taşımak için yoğun bir operasyon başlattı.

İngiltere’nin hava trafik kontrol hizmetlerini yöneten NATS’ın uçuş veri işleme sisteminde meydana gelen teknik sorun, ülkenin en yoğun havalimanlarında uçuş trafiğini önemli ölçüde etkiledi.

Teknik arızanın giderilmesine rağmen krizin etkileri 9 Eylül Çarşamba günü de devam etti.

1.750’den Fazla Uçuş İptal Edildi

İngiltere genelinde 8 Eylül Salı günü gerçekleştirilmesi planlanan yaklaşık 5 bin 800 uçuşun 1.750’den fazlası iptal edildi veya gerçekleştirilemedi.

Yaşanan kesinti özellikle Londra Heathrow, Gatwick, Manchester, Stansted ve ülkenin diğer önemli havalimanlarında ciddi operasyonel aksamalara yol açtı.

Krizin ardından 9 Eylül sabahında da yeni iptaller yaşandı. Günün ilk saatlerinde 150’den fazla uçuş programdan çıkarılırken, iki günlük toplam iptal sayısı 1.900’ü geçti.

Havalimanları ve havayolları normal uçuş programına dönmek için operasyonlarını yeniden düzenlemeye başladı.

Heathrow En Fazla Etkilenen Merkezlerden Biri

İngiltere’nin en büyük hava ulaşım merkezi Heathrow, teknik arızadan en ağır etkilenen havalimanlarından biri oldu.

8 Eylül’de Heathrow’dan gerçekleştirilmesi planlanan 661 kalkışın 241’i iptal edildi veya gerçekleştirilemedi. Böylece havalimanındaki planlanan kalkışların yaklaşık yüzde 45’i aksadı.

British Airways de krizden önemli ölçüde etkilendi. Havayolunun planlanan 507 kalkışından 225’i gerçekleştirilemedi.

easyJet’in ise 601 planlı kalkışının 219’u iptal edildi veya uçamadı.

İptaller yalnızca İngiltere’deki yolcuları değil, ülkeye uçuş gerçekleştiren uluslararası havayollarının operasyonlarını da etkiledi.

Teknik Sorun Uçuş Veri İşleme Sisteminde Yaşandı

Krizin merkezinde İngiltere’nin hava trafik kontrol sağlayıcısı NATS bulunuyor.

Teknik sorun 8 Eylül öğleden sonra NATS’ın uçuş veri işleme sisteminde ortaya çıktı. Sistem, hava trafik kontrol operasyonlarında uçuş planlarının ve uçak hareketlerinin yönetilmesinde kritik görev üstleniyor.

Sorunun ardından hava trafik kapasitesi önemli ölçüde azaltıldı ve çok sayıda uçuş yerde tutuldu.

NATS mühendislerinin müdahalesinin ardından teknik problem aynı gün içerisinde giderildi ve sistem yeniden normal şekilde çalışmaya başladı.

Ancak teknik sistemin yeniden devreye alınması hava ulaşımının anında normale dönmesi için yeterli olmadı.

Uçaklar ve Ekipler Yanlış Havalimanlarında Kaldı

Havacılık operasyonlarında büyük ölçekli bir kesintinin etkileri, teknik sorun giderildikten sonra da devam edebiliyor.

İngiltere’deki kriz bunun önemli örneklerinden biri oldu.

İptaller ve yönlendirmeler sonucunda çok sayıda uçak planlanan havalimanlarının dışında kaldı. Aynı şekilde pilotlar ve kabin ekipleri de sonraki görevlerini gerçekleştirmeleri gereken noktalara ulaşamadı.

Bu nedenle havayolları bir yandan iptal edilen uçuşlardaki yolcuları alternatif seferlere yerleştirirken, diğer yandan uçak ve ekiplerini yeniden planlanan operasyon noktalarına taşımaya başladı.

Bir uçağın veya uçuş ekibinin yanlış havalimanında kalması, aynı uçağın gün içerisindeki sonraki seferlerinin de gerçekleştirilememesine neden olabiliyor.

Bu zincirleme etki nedeniyle teknik arızanın giderilmesine rağmen uçuş programlarının normale dönmesi zaman alıyor.

Havayollarından NATS’a Sert Tepki

Yaşanan kesinti İngiltere’nin hava trafik kontrol altyapısının güvenilirliğine ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı.

Ryanair ve Wizz Air başta olmak üzere bazı havayolları NATS yönetimine sert eleştiriler yöneltti.

Ryanair, kriz sırasında 200’den fazla uçuşunun iptal edildiğini ve yaklaşık 150 bin yolcusunun gecikmelerden etkilendiğini açıkladı.

Her iki havayolu da son yıllarda yaşanan teknik sorunlara dikkat çekerek NATS’ın operasyonel yapısının ve yedek sistemlerinin yeniden değerlendirilmesini istedi.

İngiliz Hükümeti Devreye Girdi

Yaşanan büyük kesintinin ardından İngiltere Ulaştırma Bakanlığı da NATS’tan ayrıntılı açıklama talep etti.

Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander, NATS CEO’su Martin Rolfe’u görüşmeye çağırarak teknik arızanın nedenleri ve sistemlerin güvenilirliği konusunda bilgi istedi.

İngiltere Sivil Havacılık Otoritesi CAA da NATS’tan olayla ilgili kapsamlı rapor beklediğini açıkladı.

Hazırlanacak raporun ardından İngiltere hava trafik kontrol sisteminin güvenilirliğinin artırılması için ilave önlemlere ihtiyaç olup olmadığı değerlendirilecek.

Üç Yılda İkinci Büyük Sistem Krizi

Son olay, İngiltere hava trafik kontrol altyapısında son üç yılda yaşanan ikinci büyük sistem kesintisi olarak dikkat çekiyor.

2023 yılında uçuş planlarının otomatik işlenmesini sağlayan sistemde meydana gelen teknik problem de İngiltere hava ulaşımında geniş çaplı aksamalara neden olmuştu.

Söz konusu krizin havayollarına yolcu iadeleri, tazminatlar ve operasyonel maliyetler nedeniyle 100 milyon sterlinin üzerinde yük oluşturduğu belirtilmişti.

2025 yılında yaşanan radar bağlantılı başka bir teknik sorun da Londra’daki büyük havalimanları dahil olmak üzere İngiltere hava trafiğini saatler boyunca etkilemişti.

Son arızanın kesin teknik nedeni ise araştırılmaya devam ediyor.

Havayollarında Normalleşme Operasyonu

NATS’ın teknik sisteminin yeniden normal çalışmaya başlamasıyla birlikte İngiltere hava sahasındaki trafik kademeli olarak toparlanıyor.

Ancak 1.750’den fazla uçuşun tek günde iptal edilmesi veya gerçekleştirilememesi, havayollarının operasyon planlarında büyük bir boşluk oluşturdu.

9 Eylül’de devam eden iptallerle birlikte iki günlük toplam rakam 1.900’ü aşarken, havayollarının uçaklarını ve ekiplerini yeniden konumlandırması ve binlerce yolcuyu alternatif uçuşlara aktarması gerekiyor.

İngiltere’de yaşanan kriz, modern havacılık sistemlerinde hava trafik kontrol altyapısındaki birkaç saatlik teknik kesintinin bile binlerce uçuşu etkileyen küresel bir operasyon zincirine dönüşebileceğini bir kez daha ortaya koydu.