Trump’tan Bombardier’e ABD Üretimi Şartı
ABD Başkanı Donald Trump’ın Kanadalı uçak üreticisi Bombardier’e yönelik açıklamaları, ABD ile Kanada arasındaki ticaret gerilimini havacılık sektörünün merkezine taşıdı.
Trump, Bombardier’in ABD pazarında uçak satmaya devam etmek istiyorsa üretimini ülkede gerçekleştirmesi gerektiğini belirterek, aksi durumda şirketin ABD’deki satışlarının engellenebileceği mesajını verdi.
Bombardier ise Washington’dan gelen açıklamalara karşı şirketin halihazırda ABD havacılık endüstrisinin önemli bir parçası olduğunu gösteren üretim, istihdam ve tedarik zinciri rakamlarını öne çıkardı.
Trump: ABD Pazarını İstiyorsa Burada Üretmeli
Trump, 7 Eylül’de yaptığı açıklamada Bombardier’in ABD pazarına erişimini doğrudan üretim şartına bağladı.
ABD Başkanı, Kanadalı üreticinin uçaklarının ülkede satışına izin verilmemesi gerektiğini savunurken, Bombardier’in ABD pazarında faaliyet göstermek istiyorsa uçaklarını ülkede üretmesi gerektiğini belirtti.
Ancak açıklamanın ardından Bombardier uçaklarının satışını durduracak resmî bir düzenleme veya uygulama mekanizması açıklanmadı.
Konu, ABD ile Kanada arasında son dönemde giderek büyüyen ticaret anlaşmazlığının havacılık sektörüne yansıyan yeni cephesi olarak değerlendiriliyor.
Bombardier ABD’deki Varlığını Hatırlattı
Bombardier’in yanıtında ise şirketin ABD ekonomisiyle olan güçlü bağlantısı öne çıktı.
Kanadalı üretici, ABD’nin 20’den fazla eyaletinde doğrudan çalışanlarının bulunduğunu ve ülke genelindeki faaliyetlerinin on binlerce kişilik istihdamı desteklediğini belirtti.
Şirketin ABD’deki fiziksel faaliyetleri Kansas, Texas, Arizona, Florida, Connecticut, Illinois, Delaware, California, New Jersey ve Washington DC dahil birçok noktaya yayılıyor.
Bombardier’in ABD bağlantısı yalnızca kendi tesislerinden oluşmuyor.
Şirket yaklaşık 47 eyalette faaliyet gösteren 2 bin 800 ABD’li tedarikçiyle çalışıyor ve Amerikan tedarik zincirinden yılda 2,5 milyar doların üzerinde ürün ve hizmet satın alıyor.
Bombardier uçaklarında ABD üretimi motorlar, aviyonik sistemler ve çok sayıda farklı komponent de kullanılıyor.
Global 8000’in Kanatları Texas’ta Üretiliyor
Bombardier’in ABD’deki üretim faaliyetlerinin en dikkat çekici örneklerinden biri şirketin yeni amiral gemisi Global 8000 programında görülüyor.
Global 8000’in kanatları Bombardier’in Red Oak, Texas tesisinde üretiliyor.
Uçuş kontrol sistemlerine ait bazı komponentlerin üretimi ise Los Angeles bölgesindeki tesiste gerçekleştiriliyor.
Şirket ayrıca Indiana’nın Fort Wayne kentinde yeni bir tesis açmaya hazırlanıyor. Yeni merkezin 2026 yılı sona ermeden faaliyete geçmesi planlanıyor.
Bu tablo Bombardier’in uçaklarının ana montaj faaliyetleri Kanada merkezli olsa da üretim zincirinin önemli bölümünün ABD havacılık sanayisiyle doğrudan bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Wichita Bombardier İçin Stratejik Merkez
Bombardier’in ABD’deki en önemli merkezlerinden biri de Kansas eyaletindeki Wichita.
Şirket burada binden fazla kişiye doğrudan istihdam sağlıyor.
Wichita aynı zamanda Bombardier’in ABD’deki savunma faaliyetleri açısından da stratejik önem taşıyor.
Bombardier’in Global ailesi, Amerikan ordusunun çeşitli özel görev uçak programlarında platform olarak kullanılıyor.
ABD Hava Kuvvetleri, Global serisi üzerine geliştirilen E-11A uçaklarını kullanırken, ABD Ordusu da yeni nesil istihbarat, gözetleme ve keşif kabiliyeti için geliştirilen HADES programında Global 6500 platformunu tercih etti.
Dolayısıyla Bombardier’in ABD ile ilişkisi yalnızca sivil iş jeti pazarından değil, Amerikan savunma projelerinden de oluşuyor.
Bombardier-Gulfstream Gerilimi Daha Önce de Gündeme Gelmişti
Trump yönetimi ile Bombardier arasındaki gerilim ilk kez yaşanmıyor.
2026’nın başında ABD ile Kanada arasında Gulfstream uçaklarının Kanada’daki sertifikasyon süreci nedeniyle benzer bir tartışma ortaya çıkmıştı.
Trump, Kanada’nın bazı Gulfstream modellerinin sertifikasyonunda yaşanan gecikmeleri gerekçe göstererek Bombardier Global serisi uçakların ABD sertifikalarının iptal edilebileceğini ve Kanada’da üretilen uçaklara yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulanabileceğini açıklamıştı.
Daha sonra Transport Canada ile ABD Federal Havacılık İdaresi FAA sertifikasyon süreçleri konusunda birlikte çalışmaya başlamıştı.
Son açıklamalar ise iki ülke arasındaki daha geniş ticaret anlaşmazlığının yeniden havacılık sektörüne taşındığını gösteriyor.
Bombardier İçin ABD Kritik Pazar
ABD, dünyanın en büyük iş jeti pazarlarından biri olması nedeniyle Bombardier açısından stratejik önem taşıyor.
Global ve Challenger ailesiyle iş jeti pazarının önemli üreticilerinden biri olan şirketin ABD’de geniş bir müşteri, servis, tedarikçi ve çalışan ağı bulunuyor.
Bu nedenle olası bir satış kısıtlamasının yalnızca Kanada merkezli Bombardier’i değil, şirketin ABD’deki tedarikçilerini, çalışanlarını, müşterilerini ve havacılık ekosistemini de etkileme potansiyeli bulunuyor.
Kansas Senatörü Jerry Moran da gelişmelerin ardından Bombardier’in Wichita’daki faaliyetlerinin Amerikan istihdamı açısından önemine dikkat çekerek Beyaz Saray ile temasa geçti.
Gözler Washington-Ottawa Hattında
Trump’ın açıklamasının Bombardier’e yönelik somut bir satış yasağına dönüşüp dönüşmeyeceği şimdilik belirsizliğini koruyor.
Uçakların ABD’deki tip sertifikasyonu ve uçuşa elverişlilik süreçleri FAA tarafından yürütülüyor. Bombardier’in Global 8000 modeli de Aralık 2025’te FAA tip sertifikasını almış durumda.
Bombardier ise tartışmalar karşısında geri adım atmak yerine ABD ekonomisindeki mevcut varlığını ön plana çıkarıyor.
Yaklaşık 2 bin 800 Amerikan tedarikçi, yılda 2,5 milyar doları aşan satın alma hacmi, Texas’taki üretim faaliyetleri, Wichita’daki savunma operasyonları ve ülke genelindeki çalışan ağı Bombardier’in Washington’a verdiği mesajın temelini oluşturuyor.
ABD-Kanada ticaret geriliminin bundan sonraki aşamasında alınacak kararlar, yalnızca Bombardier’in geleceğini değil, iki ülkenin birbirine güçlü biçimde bağlı havacılık ve uzay sanayisini de yakından ilgilendirecek.
