AirNewsTimes Anasayfa Ödüller Künye İletişim Bilgileri

Uber eVTOL ile Jetgiller Devri

Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘’İstikbal Göklerdedir’’ sözünü kanıtlarcasına gelişmelerin gündemimizi oluşturduğu bir çağda yaşıyoruz. Teknolojinin gelişim hızına yetişmenin mümkün olmadığı bu dönemde, güncel yenilikleri takip eden, inovasyona yatırım yapan şirketler geleceği oluşturmaya devam ediyorlar. Bunlardan en ünlüsü, paylaşım ekonomisi ile hayatımıza giren, telefon uygulaması üzerinden taksi çağırma sistemi sunan Uber’in havacılık alanındaki yeni atılımı: Elektrikli Hava Taksi eVTOL

Geçtiğimiz haftalarda ‘’Özel Havacılıkta Paylaşım Ekonomisi’’ konu başlıklı yazımda, Airbnb ve Uber gibi paylaşım ekonomisinin belkemiğini oluşturan şirketlerin günlük hayatımızı nasıl değiştirdiğini yazmış; aynı değişimlerin kendini özel havacılık alanında da gösterdiğini , iş jetine erişimin  ‘’jetcard’’  ve ‘’fractional ownership’’ şekline evrildiğinden bahsetmiştim. Bu hafta başında Reuters tarafından yayınlanan  haberde ise, Uber’in  Brezilyalı uçak üreticisi Embraer ile işbirliği yaparak dikey iniş kalkış yapabilen elektrikli hava taksi eVTOL’leri 2020 yılında lanse edeceğini ve 2024 yılında hizmete sunacağı duyuruldu. [1]

Uber, dikey iniş-kalkış yapabilen elektrikli hava aracı eVTOL’ü ilk olarak  25 Nisan 2017’ de duyurdu. Projenin gelişirim sürecinde, Bell Helicopter, Aurora Flight Sciences,Pipistrel ve Mooney gibi ortakların yanında teknolojik işbirliği alanında ABD Uzay Dairesi NASA’da yer alıyor. Bu ekibe son olarak uçak üretimindeki bilgi ve tecrübesi ile Embraer’de ortak oldu. Amaç bir pilot ve dört yolcuyu ortalama 800-1000 metre yükseklikte şehir içindeki varış noktalarına taşıyacak bir ton ağırlığında, dikey iniş-kalkış yapabilme kapasitesine sahip bir hava aracı üretmek ve Uber üzerinden hizmete sunmak.İlk olarak Dallas, Dubai ve Los Angeles’ta hizmete sunulacak eVTOL taksi ağı  zamanla dünyanın diğer büyük kentlerine yayılacak.

 Şüphesiz ki dikey iniş-kalkış yapabilen hava aracı denilince aklımıza ilk olarak helikopterler geliyor. Nitekim Uber Elevate isimli internet sitesinde projenin ‘’White Paper’’ denilen ticari tanıtım raporu incelendiğinde, mevcut helikopter teknolojisinin satın alım, işletme ve bakım maliyetlerinin yüksekliğinden dolayı geniş kitlelere ulaşamadığından, gürültü sorununu çözemediği için her yerde işletilemediğinden bahsediyordu.[2] Uber tarafından sunulacak olan elektrikli hava taksi eVTOL’ler ise gelişmiş teknolojisi sayesinde sahip olma, işletme ve bakım maliyetlerini  helikopterlere nazaran en aza indirerek, geniş kitlelere ulaşmayı hedefliyor. Uber uzun dönem planlarında, eVTOL’lerin satın alım maliyetinin otomobillerle aynı seviyeye getirileceğini ve bu hava taksilerin günlük ulaşımın bir parçası olacağını öngörüyor. eVTol’ler doğaya dost ekolojik bir tasarıma sahip olduklarından operasyonel karbon salınımını da sıfırlamayı hedefliyor. Otonomi teknolojisi ile yönetilecek eVTOL’ler, kullanıcı kaynaklı operasyonel hataları da en aza indirmeyi amaçlıyor.

Tüm bu hedeflere ulaşmak için Uber’in ilk etapta aşması gereken bariyerler de yok değil.Öncelikle eVTOL’lerin işletilebilmesi için havacılık otoritelerinden onay alması gerekiyor. Havacılık alanında yeni hava aracı sertifikalandırma süreci, içerdiği geniş kapsamlı testlerden dolayı en yavaş işleyen süreç olarak bilinmektedir. Elektrikli hava taksi eVTOL’ler ABD Federal Havacılık Otoritesi (FAA)ve Avrupa Havacılık Güvenliği Ajansı(EASA) tarafından uçuş sertifikası alana kadar bir çok testten oluşan kapsamlı  ve oldukça maliyetli bir süreçten geçecek ve başarılı olursa lisans hakkına sahip olacak. İkinci önemli bariyeri ise batarya sorunu oluşturuyor. Elektrikli taksi eVTOL için, şehir içinde uzun mesafeleri kapsayacak yolculuklar için enerji sağlayan batarya üretimi henüz mevcut değil. Günümüz teknolojisindeki bataryaların kullanım ömürleri ve tekrar şarj etme süreleri düşünüldüğünde, bu operasyonu mümkün kılacak verimliliğe ulaştıkları söylenemez.Nitekim bu operasyonu yapabilecek kapasitede lithium-ion bataryalar mevcut, ama bu bataryaların yarattığı sorunlar yüzünden yere indirilen Boeing 787 serisi uçaklar, bataryaların yeterli güvenlik standardını geçemediğini göstermektedir.[3]Dolayısıyla eVTOL’lerin geliştirilme süresi batarya teknolojisindeki ivmeye bağlı olarak hareket edecek diyebiliriz. Öte yandan yeni ortak Embraer, 5 dakika gibi kısa bir sürede şarj olabilen bataryaları kullanmayı hedeflediklerini belirtti. Geliştirilme sürecindeki bir diğer önemli sorun ise tasarım, eVTOL’ler, distributed electric propulsion(DEP) adı verilen dağıtılmış elekrik tahrikli motorlar ile donatılacaklar, ancak bu tasarımdaki temel risk bu teknolojinin daha önce hiç bir hava aracında kullanılmamış olması.

Elektrikli hava taksi teknolojisinin önündeki bir başka engel de, günümüz şehirlerinde  eVTOL’lerin dikey iniş-kalkış yapabileceği pistlerin yetersizliği geliyor. İstanbu gibi mevcut şehir yapılaşmaları düşünüldüğünde,  eVTOL filosunun işletilebilmesi için yer bulma sorunu ön planda olacak . Uber bu problemi, ilk etapta heliport kullanımı ile aşmayı hedeflese de Veriport/Vertistop adı verilen iniş-kalkış pistlerine yatırım yapmak gerekli hale gelecek. Ayrıca Hava Trafik Kontrol açısından da bazı problemler söz konusu olabilir. Şehir içinde aynı anda birden fazla elektrikli hava taksinin seyir halinde olması, bir yönetme ve denetleme  mekanizmasına gerekliliği arttıracak.Uçuş irtifasının uluslararası hava trafiği ile karışmaması adına düşük tutulacağı eVTOL elektrikli taksilerde Uber, hava trafiğini yönetmek  için ABD Uzay Dairesi NASA işbirliği ile ‘’Elevate’’ adını verdiği  sistemi geliştiriyor.

Elon Musk’ın hayatımıza getirdiği elektrikli otomobil Tesla’nın  varlığını henüz kabullenmeye çalışırken, elektrikli hava taksi eVTOL’ler, seyahat tercihlerimizi kökünden değiştirecek gibi duruyor. Aklıma bir zamanların ünlü fütüristik çizgi film serisi ‘’Jetgiller’’ i getiren bu teknoloji, başarıya ulaşır da yaygınlaşırsa, içinde yaşadığımız yüzyılı oldukça değiştireceğini söylemek mümkün. Kimbilir yakında değerlenecek hava araçları arasına eVTOL’ler de katılabilir.

Ece Özkan

DELTA AEROSPACE

Hava Aracı Değerleme Uzmanı- ASA Certified Aircraft Appraiser

[email protected]

ETİKETLER:
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karaktersiz ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmayacaktır.
Kullanıcı Adınızla Yorum Yapmak İçin Giriş Yapın.
Yorumunuzu Gönderin
Tüm Yorumları Okumak İçin tıklayın
Korona güvenliğinde en iddialı havalimanıyız
Korona güvenliğinde en iddialı havalimanıyız
Türkiye dahil koronavirüs salgınını kontrol altına alabilen birçok ülke nih
Mehmet Nane:Uçakta sosyal mesafe olmaz
Mehmet Nane:Uçakta sosyal mesafe olmaz
Yolcularımızı ve çalışanlarımızı korumak için hijyen zinciri oluşturacağız.
DHMİ hava trafik kontrolörü alacak
DHMİ hava trafik kontrolörü alacak
Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Genel Müdürlüğü, 17 asistan, 20 sta
TUSAŞ 308 adet F-16 üretti
TUSAŞ 308 adet F-16 üretti
Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), sosyal medya hesabı üzerinden takip
Sabiha Gökçen'de geri sayım başladı
Sabiha Gökçen'de geri sayım başladı
İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı (İSG), Türkiye genelinde Cov
TAV, Almatı Havalimanı'nı için imzayı attı
TAV, Almatı Havalimanı'nı için imzayı attı
TAV Havalimanları, Kazakistan'ın ana giriş kapısı Almatı Havalimanı'nı için
İlker Aycı açıkladı: fiyatlar yükselecek
İlker Aycı açıkladı: fiyatlar yükselecek
Türk Hava Yolları Yönetim Kurulu Başkanı İlker Aycı, 28-29 Mayıs'ta iç hat,
Pegasus kargo uçuşlarına başladı
Pegasus kargo uçuşlarına başladı
Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) tedbirleri nedeniyle uçuşlarını geçici süre
Sabiha Gökçen Havalimanı kargo uçuşlarına açıldı
Sabiha Gökçen Havalimanı kargo uçuşlarına açıldı
Yeni tip corona virüs (covid-19) önlemleri kapsamında geçici süreyle uçuşla
GE Havacılık, çalışan sayısını azaltacak
GE Havacılık, çalışan sayısını azaltacak
General Electric (GE) Havacılık, yeni tip kotonavirüs (Kovid-19) salgını et
İGA'nın Kulesi kırmızı beyazla ışıklandırıldı
İGA'nın Kulesi kırmızı beyazla ışıklandırıldı
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı münasebetiyle İstanbul Havaliman
TUSAŞ'dan çocuklar için özel gösteri uçuşu
TUSAŞ'dan çocuklar için özel gösteri uçuşu
TÜRK Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk
TAV: Krizden güçlenerek çıkacağız
TAV: Krizden güçlenerek çıkacağız
TAV Havalimanları İcra Kurulu Başkanı Sani Şener, Kovid-19 krizine, güçlü b
Atak-2'ye yerli motor
Atak-2'ye yerli motor
TUSAŞ Genel Müdürü Prof. Dr. Temel Kotil, Atak-2'nin (Ağır Taarruz Helikopt
Emniyete teslim edilecek İlk ATAK montaj hattında
Emniyete teslim edilecek İlk ATAK montaj hattında
Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ) tarafından Emniyet Genel Müdürl
  • Kara Kutu

  • Çok Okunan

  • Yorumlanan

       Talip KISLAKÇI
   8 Mart 2020 Pazar
       Selman TENGÜZ
   7 Mayıs 2020 Perşembe
Diğer Alıntı Yazılar İçin Tıklayın
AirNews'i Delicious'ta PaylaşınAirNews'i Stumbleupon'da Paylaşın!AirNews'i Twitter'da Takip Edin!AirNews Facebook Sayfasını Ziyaret EdinAirNews RSS
Türkiye | Dünya | Havacılık | Havayolları | Havaalanları | Gündem | Uzay | Teknoloji | Turizm | Foto | Video

Bu Sitenin Tüm Hakları Saklıdır. İzinsiz alıntı yapılamaz.

Copyright © 2008 - 2014 airnewstimes.com

Tasarım / Yazılım: Air News Times