ICAO’dan Küresel Havacılık Hukukunda Yeni Dönem: İHA’lar ve Siber Tehditler İçin Düzenleme Hazırlığı

Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO), insansız hava araçları, siber güvenlik tehditleri, veri koruma ve havalimanı ücretlendirmeleri gibi alanlarda uluslararası havacılık hukukunun güncellenmesi için harekete geçti. ICAO Hukuk Komitesi’nin 40. oturumunda kabul edilen tavsiyeler, küresel havacılıkta ortak kuralların güçlendirilmesini ve yeni teknolojilerin mevcut hukuk sistemine güvenli şekilde entegre edilmesini hedefliyor.

ICAO, uluslararası havacılık hukukunu yeniden değerlendiriyor

Küresel havacılık sektöründe teknolojik dönüşüm hızlanırken, uluslararası düzenlemelerin yeni operasyonel ve güvenlik ihtiyaçlarına uyarlanması gündeme geldi.

ICAO Hukuk Komitesi’nin 26-30 Ekim 2026 tarihlerinde Montreal’de gerçekleştirilen 40. oturumunda, uluslararası sivil havacılığın geleceğini ilgilendiren kapsamlı hukuki konular ele alındı.

Komite, mevcut uluslararası havacılık sözleşmelerinin gelişen teknolojiler ve yeni güvenlik riskleri karşısında yeterliliğini değerlendirerek bir dizi tavsiye kabul etti.

Çalışmalar, ICAO’nun 2050 yılına kadar herkes için erişilebilir hava taşımacılığı, sıfır can kaybı ve net sıfır karbon emisyonu hedeflerini destekleyen uzun vadeli stratejisinin bir parçası olarak yürütülüyor.

Pilotsuz hava araçları için ortak hukuk çerçevesi

Toplantının önemli gündem maddelerinden biri, uçakta pilot bulunmadan faaliyet gösterebilen hava araçlarının uluslararası hukuk kapsamındaki statüsü oldu.

Komite, 1944 tarihli Şikago Sözleşmesi ve mevcut uluslararası havacılık düzenlemelerinin bu tür hava araçlarına nasıl uygulanacağının daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini belirledi.

Özellikle insansız hava araçlarının uluslararası hava sahasında faaliyet göstermesi, ülkeler arasında farklı düzenlemelerin ortaya çıkması riskini beraberinde getiriyor.

ICAO, ulusal mevzuatlar arasında oluşabilecek uyumsuzlukların önüne geçilmesini ve yeni nesil hava araçlarının mevcut havacılık sistemine güvenli biçimde entegre edilmesini amaçlıyor.

Bu yaklaşımın, otonom uçuş teknolojileri geliştiren üreticiler, havayolu işletmecileri ve sivil havacılık otoriteleri açısından daha öngörülebilir bir hukuki ortam oluşturması hedefleniyor.

Siber tehditler ve veri güvenliği gündemde

ICAO Hukuk Komitesi, havacılık sektöründe giderek önem kazanan siber güvenlik risklerini de değerlendirdi.

Mevcut uluslararası hukuk araçlarının yeni nesil siber saldırıları ve havacılık faaliyetlerini hedef alan diğer suçları ne ölçüde kapsadığı incelendi.

Komite, mevcut düzenlemelerde ortaya çıkabilecek hukuki boşlukların belirlenmesi ve gerekli alanlarda ilave çalışmalar yapılması gerektiğine dikkat çekti.

Toplantıda ayrıca kişisel verilerin korunmasına ilişkin ulusal ve bölgesel mevzuatlar arasındaki farklılıklar ele alındı.

ICAO’nun ilerleyen dönemde geliştirebileceği rehberlerin, havayolları ve diğer havacılık kuruluşlarının farklı ülkelerdeki veri koruma yükümlülüklerini daha tutarlı biçimde uygulamasına yardımcı olabileceği değerlendirildi.

Havalimanı ve hava seyrüsefer ücretlerinde düzenleme ihtiyacı

Komitenin değerlendirdiği bir diğer konu, havalimanları ve hava seyrüsefer hizmet sağlayıcıları tarafından uygulanan ücretlendirme sistemleri oldu.

Şikago Sözleşmesi’nin 15. maddesi kapsamında belirlenen yükümlülüklerin ülkeler arasında farklı yorumlanması, uluslararası havacılık faaliyetlerinde hukuki belirsizliklere neden olabiliyor.

Komite, ücretlendirme uygulamalarında daha fazla açıklık ve öngörülebilirlik sağlanması amacıyla ilave teknik ve hukuki çalışmalar yapılabileceğini belirtti.

Bununla birlikte, söz konusu maddenin kapsamı ve yükümlülüklerin uygulanma yöntemleri konusunda farklı görüşlerin bulunduğu da kaydedildi.

Uçuş kurallarının uygulanması için dijital sistem

ICAO, Şikago Sözleşmesi’nin 12. maddesi kapsamında devletlerin uluslararası uçuş kurallarını uygulama yükümlülüklerini de gündemine aldı.

Komite, ülkelerin bu yükümlülükleri daha tutarlı biçimde yerine getirmesini destekleyecek yeni rehber dokümanların hazırlanmasını uygun buldu.

Ayrıca devletlerin uygulama süreçlerinde yararlanabileceği web tabanlı bir destek aracının geliştirilmesi önerildi.

Söz konusu araçların bağlayıcı yeni kurallar oluşturmak yerine, mevcut uluslararası yükümlülüklerin uygulanmasını kolaylaştırması amaçlanıyor.

Uydu navigasyon sistemleri de inceleme kapsamında

Küresel uydu navigasyon sistemleri ve hizmetlerinin hukuki boyutu da ICAO Hukuk Komitesi’nin gündeminde yer aldı.

Komite, uydu tabanlı hizmetlerin uluslararası havacılık açısından önemini dikkate alarak bu alandaki hukuki incelemelerin çalışma programında tutulmasını kararlaştırdı.

Ancak benzer konularda faaliyet gösteren Birleşmiş Milletler kuruluşlarıyla koordinasyon sağlanması ve çalışmaların gereksiz biçimde tekrarlanmaması gerektiği vurgulandı.

Yeni tavsiyeler ICAO Konseyi’ne sunulacak

ICAO Hukuk Komitesi’nin 40. oturumunda kabul edilen tavsiyeler, değerlendirilmek üzere ICAO Konseyi’nin gündemine taşınacak.

Komite ayrıca uluslararası havacılık sözleşmelerinin daha geniş katılımla onaylanmasını, ülkelerin mevzuat uyum süreçlerinin desteklenmesini ve hukuki kapasite geliştirme faaliyetlerinin artırılmasını önerdi.

Alınan kararlar henüz yürürlüğe girmiş yeni uluslararası kurallar anlamına gelmiyor. Tavsiyelerin uygulanması, ICAO Konseyi’nin değerlendirmelerine ve gerekli görülecek sonraki hukuki süreçlere bağlı olacak.