International Air Transport Association (IATA): Güçlü Talep Sürüyor, Ancak Kapasite Krizi Devam Ediyor
Uluslararası hava taşımacılığı sektörü 2025 yılını rekor talep seviyeleriyle tamamlarken, yapısal sorunlar büyümeyi gölgelemeyi sürdürüyor. International Air Transport Association tarafından yayımlanan yıl sonu verilerine göre yolcu talebi pandemi sonrası dönemin normalleşme sürecini tamamlayarak tarihsel büyüme eğrisine geri döndü. Buna karşın uçak teslimatlarındaki gecikmeler, motor ve bakım darboğazları ile artan maliyetler sektörün önündeki en büyük engeller olmaya devam ediyor.
Küresel Talepte Rekor Seviyeler
2025 genelinde yolcu talebi, bir önceki yıla kıyasla %5’in üzerinde artış gösterdi. Havayolları koltuk kapasitesini benzer oranda büyütmeyi başarsa da doluluk oranları tüm zamanların en yüksek seviyelerine yakın gerçekleşti. Yıl boyunca uçaklar ortalama olarak %83–84 bandında dolulukla uçtu.
Aralık ayı verileri de yılın güçlü tamamlandığını gösteriyor; talep artışı ivmesini korurken, havayolları mevcut filolarını mümkün olan en yoğun şekilde kullanmaya devam etti.
Uluslararası Hatlar Lokomotif Oldu
Büyümenin ana sürükleyicisi yine dış hat pazarları oldu. Uluslararası seyahate olan ilgi, iç hatlara kıyasla çok daha hızlı arttı. Hem tatil hem de iş amaçlı seyahatlerin güçlenmesi, özellikle uzun menzilli operasyonlarda havayollarının kapasite planlarını yukarı yönlü baskıladı.
Tedarik Zinciri Havayollarını Zorluyor
Ancak tablo tamamen parlak değil. Yeni uçak ve motor teslimatlarındaki aksaklıklar, bakım altyapısındaki sınırlamalar ve yedek parça sorunları, şirketlerin büyüyen talebe istedikleri hızda cevap vermesini engelliyor.
Birçok operatör çözümü, mevcut uçakları daha uzun süre hizmette tutmakta ve her uçuşta daha yüksek doluluk oranlarına ulaşmakta buldu. Uzmanlar bu yaklaşımın kısa vadede işe yaradığını ancak kalıcı çözüm olmadığını vurguluyor.
SAF ve Karbonsuzlaşma Baskısı
IATA değerlendirmesinde altı çizilen bir diğer başlık ise sürdürülebilirlik. Sektörün uzun vadeli büyümesini koruyabilmesi için özellikle Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (SAF) üretiminin hızla artması gerektiği belirtiliyor. Bunun için hükümetlerin mali teşvik mekanizmaları oluşturmasının kritik olduğuna dikkat çekiliyor.
Bölgelere Göre Görünüm
- Asya-Pasifik, en hızlı büyüyen pazar olarak yılı lider tamamladı ve dolulukta da zirveye yaklaştı.
- Avrupa istikrarlı bir artış sergiledi ve yüksek doluluk oranlarını korudu.
- Orta Doğu güçlü transfer trafiği sayesinde büyümesini sürdürdü.
- Kuzey Amerika daha sınırlı artış göstererek en yavaş genişleyen bölge oldu.
- Latin Amerika talepte artış yaşasa da kapasite büyümesi dolulukları aşağı çekti.
- Afrika, görece düşük seviyede kalmasına rağmen tarihindeki en yüksek doluluk oranına ulaştı.
İç Hatlarda Farklılaşma
Yurt içi pazarlarda büyüme daha ılımlı seyretti. Brezilya güçlü performansıyla öne çıkarken, ABD pazarında hafif daralma görüldü. Hindistan doluluk oranlarında zirveyi korurken, Japonya en belirgin iyileşmeyi kaydetti.
Genel Değerlendirme
2025 verileri, yolcuların uçmaya istekli olduğunu net biçimde gösteriyor. Ancak havayollarının önündeki temel soru şu: Endüstri bu talebi karşılayacak uçak ve bakım kapasitesine ne zaman kavuşacak?
Sektör, 2026 yılının tedarik zinciri sorunlarında gerçek bir toparlanma yılı olmasını umut ediyor.
