Avrupa’da Havayollarına Emisyon Faturası: Ücretsiz Haklar Sona Erdi
Avrupa’da havayolları için yeni bir mali dönem başladı. Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamında yıllardır ücretsiz tahsis edilen karbon emisyon hakları bu yıl tamamen sona erdi. Bu gelişmeyle birlikte şirketler ya sürdürülebilirlik yatırımlarını hızlandıracak ya da milyonlarca euroyu bulan ek maliyetlere katlanacak.
Avrupa’da 2012’den bu yana uygulanan “kirleten öder” prensibi doğrultusunda havacılık sektörü ETS kapsamına alınmıştı. Avrupa içi uçuşlardan kaynaklanan karbon emisyonları için havayolları, gerekli emisyon haklarını satın almak zorunda. Ancak bugüne kadar rekabet baskısını hafifletmek ve dönüşüme zaman tanımak amacıyla şirketlere önemli miktarda ücretsiz tahsis yapılmıştı.
Bu haklar 2024’ten itibaren kademeli olarak azaltıldı; önce dörtte biri, ardından yarısı kaldırıldı. 2026 itibarıyla ise ücretsiz tahsis tamamen sona erdi.
Maliyetler Katlanıyor
Hollanda merkezli KLM, 2019 yılında yaklaşık 25 milyon euro olan ETS maliyetinin 2024’te 152 milyon euroya yükseldiğini açıkladı. Şirket, 2030 yılına gelindiğinde yıllık karbon maliyetinin 325 milyon euroya ulaşmasını bekliyor.
Benzer şekilde TUI sürdürülebilirlik yatırımlarını artırdıklarını belirtse de, sektör genelinde emisyonlarda kayda değer bir düşüş sağlanamadığı ifade ediliyor.
Sürdürülebilirlik Yatırımları Yeterli Mi?
Havayolları son yıllarda daha yakıt verimli uçaklara yatırım yaptı. TUI, yeni nesil uçaklar sayesinde önceki modellere kıyasla emisyonlarda yüzde 16 düşüş sağladığını belirtiyor.
KLM ve TUI ayrıca Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (SAF) kullanımını artırmaya çalışıyor. SAF; biyokütle, atık yağlar veya hidrojen bazlı kaynaklardan üretilebiliyor. Ancak kullanım oranları hâlâ sınırlı. KLM’in 2024 verilerine göre yakıt karışımında yaklaşık her 58 litre fosil yakıta karşılık 1 litre SAF kullanıldı. TUI’de bu oran yaklaşık yüzde 2 seviyesinde kaldı.
Alternatif yakıtların yüksek maliyeti ve sınırlı üretim kapasitesi, dönüşümün önündeki en büyük engeller arasında gösteriliyor.
“Emisyon Hakkı Almak Daha Ucuz”
Ekonomistler, havacılık sektörünün enerjiye yüksek bağımlılığı nedeniyle dönüşümün diğer ulaşım türlerine göre daha zor olduğuna dikkat çekiyor. Elektrikli uçuş teknolojisi henüz ticari ölçekte uygulanabilir değil. Yeşil hidrojen ve biyoyakıt gibi alternatifler ise pahalı ve arzı sınırlı.
Bu nedenle kısa vadede birçok havayolu için emisyon haklarını satın almak, büyük ölçekli dönüşüm yatırımlarına kıyasla daha ekonomik bir seçenek olarak öne çıkıyor.
