ABD’nin İran Operasyonlarında 81 Hava Aracı Kayıp veya Hasarlı

ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarının hava gücü üzerindeki etkisine ilişkin yeni veriler ortaya çıktı. ABD Kongresi bünyesindeki Congressional Research Service’ın (CRS) güncel değerlendirmesine göre, 28 Şubat 2026’da başlayan operasyonlardan bu yana uçak, helikopter ve insansız hava araçlarından oluşan en az 81 hava aracı kaybedildi veya hasar gördü.

CRS’nin 5 Ekim’de güncellediği “U.S. Aircraft Combat Losses in Operation Epic Fury: Considerations for Congress” başlıklı çalışma; ABD Savunma Bakanlığı, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Savunma Bakanlığı Başmüfettişliği ve açık kaynaklardan elde edilen bilgileri bir araya getiriyor.

Raporda yer alan 81 rakamı, tüm hava araçlarının tamamen imha edildiği anlamına gelmiyor. Liste hem kaybedilen hem de çeşitli seviyelerde hasar gören platformları kapsıyor. Hasar gören bazı hava araçlarının daha sonra yeniden hizmete döndüğü de belirtiliyor.

F-15E ve F-35A da listede

Kayıp ve hasar gören platformlar arasında ABD hava gücünün önemli unsurları bulunuyor.

CRS verilerine dayanan güncel raporlara göre listede F-15E Strike Eagle savaş uçakları, bir F-35A Lightning II, A-10 Thunderbolt II uçakları, KC-135 Stratotanker tanker uçakları, E-3 Sentry havadan erken ihbar ve kontrol uçağı ile MC-130J Commando II özel operasyon uçakları yer alıyor.

Operasyonların ilk döneminde dört F-15E’nin kaybedildiği bildirildi. Bunlardan üçü 2 Mart’ta Kuveyt üzerinde dost ateşi sonucu düşerken, bir diğer F-15E İran üzerindeki operasyon sırasında kaybedildi. Kuveyt’teki olaylarda altı mürettebatın da uçaktan güvenli şekilde ayrıldığı, İran’da kaybedilen uçağın iki mürettebatının ise kurtarıldığı bildirildi.

F-35A ise 19 Mart’taki bir saldırıda hasar gördü ancak daha sonra yeniden hizmete alındı. Bu ayrıntı, rapordaki 81 rakamının doğrudan “81 uçak imha edildi” şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini gösteren örneklerden biri.

Kayıplarda MQ-9 Reaper dikkat çekiyor

Listenin en dikkat çekici bölümünü insansız hava araçları oluşturuyor.

Güncel haberlerde CRS verilerine dayanılarak en az 45 MQ-9 Reaper’ın kayıp listesinde bulunduğu aktarılıyor. Uzun menzilli istihbarat, gözetleme ve keşif görevlerinin yanı sıra silahlı operasyonlarda da kullanılan MQ-9, ABD’nin Orta Doğu operasyonlarında önemli platformlardan biri konumunda.

CRS’nin mayıs ayındaki önceki değerlendirmesinde yalnızca 24 MQ-9 Reaper ile bir MQ-4C Triton listelenmişti. Güncel raporda toplam hava aracı sayısının 42’den 81’e yükselmesi ise 39 hava aracının mutlaka mayıs ayından sonra kaybedildiği anlamına gelmiyor. Yeni bilgilerin ortaya çıkması ve daha önce raporlanmayan olayların listeye eklenmesi de toplam sayıyı değiştirebiliyor.

E-3 Sentry kaybı ayrı önem taşıyor

Rapordaki en kritik platformlardan biri de E-3 Sentry.

Boeing 707 platformu üzerine geliştirilen E-3, havadan erken ihbar, gözetleme ve komuta-kontrol görevlerinde kullanılıyor. ABD envanterindeki sayısının sınırlı olması nedeniyle bu tip platformlarda meydana gelen kayıpların yalnızca maddi değer üzerinden değerlendirilmesi yeterli değil.

CRS de özellikle az sayıda bulunan ve yaşlanan hava platformlarının kaybının operasyonel kabiliyetler, diğer bölgelerdeki görevler ve gelecekteki tedarik planları açısından Kongre için önemli sorular ortaya çıkardığına dikkat çekiyor.

Helikopterler ve özel operasyon uçakları da etkilendi

Kayıp veya hasar gören hava araçları yalnızca savaş uçakları ve İHA’lardan oluşmuyor.

Listede HH-60W Jolly Green II, AH-64 Apache, AH-6 Little Bird ve MH-60 Seahawk gibi helikopterlerin yanı sıra özel operasyonlarda kullanılan MC-130J’ler de bulunuyor.

Özellikle iki MC-130J’nin, düşürülen bir F-15E’nin mürettebatını kurtarma operasyonunun ardından İran topraklarından ayrılamaması üzerine yerde imha edildiği; personelin ise tahliye edildiği bildirildi.

Ekipman kayıplarının yenileme maliyeti 3,3 milyar dolara ulaşabilir

Savaşın mali boyutu da giderek büyüyor.

Congressional Budget Office’ın 15 Eylül tarihli değerlendirmesine göre, 1 Ağustos 2026 itibarıyla çatışmada kaybedilen ekipmanların yenilenmesinin yaklaşık 1,9 milyar ile 3,3 milyar dolar arasında maliyet oluşturabileceği hesaplanıyor. Kesin rakam, Pentagon’un kaybedilen ekipmanların hangilerini ve ne şekilde yerine koyacağına bağlı.

Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: 3,3 milyar dolar, CRS tarafından listelenen 81 hava aracının toplam parasal değeri değil. CBO’nun hesabı daha geniş kapsamlı askeri ekipman kayıplarını içeriyor.

CBO ayrıca 1 Ağustos itibarıyla İran’la yürütülen askeri operasyonların ABD Savunma Bakanlığı’na toplam maliyetini yaklaşık 38 milyar dolar olarak hesapladı. Bu tutara kullanılan mühimmat ve kaybedilen ekipmanların yenilenmesinin yanı sıra artan uçuş saatleri, operasyonel faaliyetler, lojistik ve yakıt giderleri de dahil.

Rakam daha da değişebilir

CRS, 81 hava aracına ilişkin listenin kesin ve nihai bir bilanço olmadığının altını çiziyor.

Devam eden operasyonlar, bazı bilgilerin gizli olması, hasarın hangi olaydan kaynaklandığının belirlenmesindeki güçlükler ve yeni bilgilerin ortaya çıkması nedeniyle sayı ilerleyen dönemde yeniden güncellenebilir.

Ancak mevcut tablo, modern çatışmalarda yalnızca savaş uçaklarının değil; tanker uçaklarından erken ihbar platformlarına, özel operasyon uçaklarından yüksek değerli insansız hava araçlarına kadar geniş bir hava gücü altyapısının risk altında olduğunu ortaya koyuyor.

ABD Kongresi açısından bundan sonraki temel konu ise yalnızca kaybedilen platformların sayısı değil; bu kayıpların ABD’nin hava gücü kapasitesi, envanter yeterliliği ve gelecekteki uçak tedarik programları üzerindeki etkisi olacak.