Havalimanlarında Yeni Güvenlik Paradigması: Kuş ve FPV Dron Tehditlerine Karşı Entegre Yaklaşım
Sivil havacılıkta güvenlik kavramı uzun zamandır yalnızca terminal içi kontroller, yolcu taramaları ve hava trafik prosedürleriyle sınırlı değil. Günümüzde havalimanları; pist çevresi, yaklaşma hatları ve alçak irtifa hava sahasını kapsayan çok katmanlı bir risk alanıyla karşı karşıya. Bu risklerin başında ise iki kritik tehdit öne çıkıyor: kuş çarpışmaları (bird strike) ve yetkisiz FPV dron faaliyetleri.
Bu iki unsur, farklı karakterlere sahip olsa da aynı hava sahasında kesişiyor ve doğrudan uçuş emniyetini etkiliyor. Son yıllarda gündeme gelen yerli Savuran Projesi, bu noktada klasik güvenlik anlayışının ötesine geçen dikkat çekici bir yaklaşım sunuyor.
Aynı Hava Sahasında İki Ayrı Tehdit
Uluslararası havacılık istatistikleri, kuş çarpışmalarının her yıl binlerce uçuşu etkilediğini ve havayolları için ciddi bakım, gecikme ve operasyonel maliyetler doğurduğunu ortaya koyuyor. Buna karşın FPV dronlar, çok daha yeni ancak potansiyeli yüksek bir risk alanı oluşturuyor. Küçük boyutları, yüksek hızları ve düşük radar izleri sayesinde özellikle havalimanı çevresinde tespit edilmesi zor hedefler hâline geliyorlar.
2018 yılında Londra Gatwick Havalimanı’nda yaşanan dron krizi, bu tür tehditlerin bir havalimanını saatlerce devre dışı bırakabileceğini ve küresel ölçekte domino etkisi yaratabileceğini net biçimde göstermişti.
Savuran Projesi Ne Söylüyor?
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü koordinasyonunda duyurulan Savuran Projesi, bu iki farklı tehdidi tek bir güvenlik mimarisi altında ele almayı amaçlamasıyla öne çıkıyor. Kamuya açık bilgiler ışığında proje; sürekli hava sahası gözetimi, çoklu sensör füzyonu, yapay zekâ destekli tehdit sınıflandırması ve otonom müdahale kabiliyeti üzerine inşa ediliyor.
Bu yaklaşım, havalimanı güvenliğinde reaktif değil, önleyici ve dinamik bir modelin hedeflendiğini gösteriyor.
Tehdide Özel İHA Konsepti
Savuran’ın dikkat çeken yönlerinden biri, “tek platform – her görev” anlayışını benimsememesi. Aksine, tehdidin doğasına göre özelleştirilmiş iki ayrı insansız hava aracı konsepti öne çıkıyor.
Kuş sürülerine yönelik platform, ölümcül olmayan yöntemlerle caydırma ve yönlendirme esasına dayanıyor. Amaç, hem uçuş emniyetini sağlamak hem de ekosisteme minimum müdahalede bulunmak.
FPV dronlara karşı geliştirilen platform ise yüksek hız ve çeviklik gerektiren senaryolar için tasarlanıyor. Burada temel öncelik, sivil hava trafiğini riske atmadan tehdidi etkisiz hâle getirmek.
Klasik Sistemlerden Ayrışan Nokta
Bugün birçok havalimanında dron tehdidine karşı jammer sistemleri veya manuel müdahaleler kullanılıyor. Ancak bu yöntemler; kuş çarpışması riskini kapsamaz, sivil haberleşme sistemleri üzerinde yan etki oluşturabilir ve büyük ölçüde operatör inisiyatifine bağlıdır.
Savuran yaklaşımı ise kuş + FPV dron riskini aynı mimari içinde ele alarak, daha bütüncül ve sürdürülebilir bir güvenlik perspektifi sunuyor.
İnsan Denetimli Otonomi Neden Önemli?
Projenin belki de en kritik yönü, karar mekanizmasının tamamen makinelere bırakılmaması. Açıklamalara göre sistem, insan onaylı otonomi prensibiyle çalışacak. Bu yaklaşım, sivil havacılık emniyet kültürüyle uyumlu olduğu kadar, hukuki ve etik sorumluluk zincirinin korunması açısından da büyük önem taşıyor.
Türkiye Açısından Stratejik Bir Adım
Savuran Projesi, Türkiye’nin sivil havacılık güvenliğinde yerli, özgün ve teknoloji odaklı çözümler geliştirme vizyonunun somut bir örneği olarak değerlendirilebilir. Henüz operasyonel performans verileri ve saha sonuçları kamuoyuyla paylaşılmış değil; ancak mevcut çerçeve, kritik altyapı güvenliği alanında yeni bir paradigmanın habercisi.
Önümüzdeki dönemde yapılacak testler ve resmî raporlar, bu yaklaşımın uluslararası benzerleriyle nasıl konumlandığını daha net ortaya koyacaktır.
✍️ Gürkan Bal | Pilot · Havacılık Eğitmeni · İHA & Otonom Sistemler Uzmanı
