İran Krizi Havacılığı Sarsıyor: Sigorta Boşlukları Havayollarını Büyük Risk Altında Bırakıyor
Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim, küresel havacılık sektöründe yeni bir belirsizlik dalgası yaratıyor. Özellikle ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava operasyonlarının genişlemesiyle birlikte bölgedeki hava sahaları ve önemli aktarma merkezleri ciddi şekilde etkilenirken, uçuş iptalleri ve yönlendirmeler havayolları için milyarlarca dolarlık potansiyel gelir kaybı riskini gündeme taşıdı.
Sektör analistleri ve sigorta uzmanlarına göre, bu tür jeopolitik krizlerde ortaya çıkan operasyonel kayıpların önemli bir kısmı sigorta kapsamı dışında kalıyor. Bu durum, özellikle Orta Doğu üzerinden yoğun uçuş ağı bulunan havayolu şirketlerini finansal açıdan daha kırılgan hale getiriyor.
Uçuş İptalleri Küresel Havacılığı Etkiliyor
Bölgede devam eden gerilim nedeniyle birçok havayolu şirketi Orta Doğu’daki hava sahalarını kullanmaktan kaçınırken, bazı önemli havalimanlarında operasyonlar geçici olarak durduruldu. Bu durum yalnızca bölgesel uçuşları değil, Avrupa–Asya ve Asya–Amerika hatlarında da geniş çaplı rota değişikliklerine yol açtı.
Art arda gelen iptaller ve gecikmeler, dünya genelinde binlerce uçuşu etkilerken, turizm ve seyahat şirketlerinin hisselerinde de önemli değer kayıpları yaşandı. Asya borsalarından New York’a kadar birçok seyahat ve havacılık şirketinin piyasa değerinde milyarlarca dolarlık düşüş meydana geldi.
Sigorta Poliçelerinde “Savaş İstisnası”
Finans kuruluşu Jefferies analistlerine göre, ticari mülkiyet sigortalarının büyük çoğunluğu savaş kaynaklı riskleri kapsam dışı bırakıyor. Denizcilik ve havacılık sektöründe savaş riskine yönelik ayrı poliçeler bulunabilse de, ticari mülk ve gelir kayıpları için benzer kapsamlı çözümler oldukça sınırlı.
Havacılık sigortalarında uçak gövdesi ve sorumluluk riskleri için “war risk” poliçeleri bulunmasına rağmen, operasyonel aksaklıklardan doğan gelir kayıpları çoğu zaman sigorta kapsamına girmiyor. Bu da havayollarının uçuş iptalleri, rota değişiklikleri ve yakıt maliyetlerindeki artış nedeniyle oluşan zararları kendi bilançolarında karşılamak zorunda kalabileceği anlamına geliyor.
Sigorta Şirketleri Yeni Riskleri Hesaplıyor
Kredi derecelendirme kuruluşu Morningstar DBRS, mevcut gelişmelerin denizcilik, havacılık, lojistik ve seyahat sigortaları açısından önemli bir risk oluşturduğunu belirtiyor. Kuruma göre özellikle havacılık sektöründe füze saldırıları veya hava savunma sistemlerinden kaynaklanabilecek hasar riskleri, sigorta şirketlerinin risk hesaplamalarını yeniden gözden geçirmesine yol açabilir.
Analistler ayrıca Körfez bölgesindeki çatışmanın genişlemesi halinde, terör ve siyasi şiddet sigortalarında primlerin yükselmesi ve sigorta kapasitesinin daralması ihtimaline dikkat çekiyor.
Hürmüz Boğazı’nda Sigorta Maliyetleri Beş Kat Arttı
Jeopolitik risk yalnızca havacılığı değil, deniz taşımacılığını da etkiliyor. Son gelişmelerin ardından Orta Doğu Körfezi’nden yapılan ticari taşımacılık için sigorta maliyetlerinin son 48 saat içinde yaklaşık beş kat arttığı belirtiliyor. Bazı sigorta şirketlerinin ise Strait of Hormuz üzerinden yapılacak sevkiyatlar için teminat vermekten kaçındığı ifade ediliyor.
Uzmanlara göre bu durum enerji fiyatları başta olmak üzere küresel ticaret maliyetlerini artırarak havayollarının yakıt giderleri üzerinde de dolaylı baskı oluşturabilir.
Havacılıkta Yeni Belirsizlik Dönemi
Uzmanlar, Orta Doğu’daki askeri gerilimin uzaması halinde havayollarının rotalarını daha uzun ve maliyetli güzergâhlara kaydırmak zorunda kalabileceğini, bunun da yakıt tüketimi ve operasyon maliyetlerini artırabileceğini belirtiyor. Ayrıca artan riskler nedeniyle sigorta primlerinin yükselmesi, sektörün maliyet yapısını daha da zorlayabilir.
Bu gelişmeler, küresel havacılık sektörünün jeopolitik krizlere karşı ne kadar hassas olduğunu bir kez daha ortaya koyarken, sigorta kapsamındaki boşluklar havayollarının finansal dayanıklılığını test eden önemli bir faktör olarak öne çıkıyor.
