2004 yılında Sabancı Holding`den ayrıldı, Pegasus Havayolları`nı kurdu ve dört yıl gibi kısa bir sürede havacılık sektörünün en büyük ikinci oyuncusu oldu. Ekim ayında Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Genç Girişimciler Kurulu Başkanı olan Sabancı, Türkiye`de girişimciliğin tanımını baştan yapmak için yeni projelere imza atmayı hedefliyor. PLATİN dergisinin aralık sayısına konuşan Ali Sabancı, Türkiye`nin girişimcilik sorununu ve Pegasus`un hedeflerini anlattı.
Bu yıl sizin başkanlığınızla faaliyetlerine başlayan TOBB Genç Girişimciler Kurulu`nun öncelikli amacı nedir?
Girişimciliğin önündeki engellerin nasıl aşılacağını anlatmak ve girişimciliğin bir hayalperestlik olmadığını insanlara aşılamak istiyoruz. Girişimcilik oranı ne kadar yüksekse ülkelerin refah düzeyi o kadar yüksek oluyor. Türkiye`de de kriz ortamında genç girişimcilere daha fazla ihtiyacımız var. Çünkü girişimci sayısı ne kadar artarsa, istihdam oranı da o ölçüde artar.
Türkiye`deki girişimcilerin bugünkü profili hakkında ne düşünüyorsunuz?
Goldman Sachs 2050 yılında Türkiye`nin dünyanın ilk 10 ekonomisinden biri haline geleceğini ve böyle bir potansiyeli olduğunu söyledi. Bu kulağa çok hoş geliyor ama buraya gelebilmek için bugün nerede olduğumuzu iyi anlamamız gerek; katedeceğimiz çok yol var. Türkiye`nin, temmuz ayı itibariyle işsizlik oranı yüzde 12,8. Gençler arasında işsizlik oranı yüzde 23,2. Türkiye`de girişimcilik oranı yüzde 6. Bunun yüzde 80`i mecburen, yüzde 20`si kendiliğinden girişimci olmuş. Türkiye`de 1,3 milyon erkek girişimci var. Nüfus yüzde 50-50 olmasına rağmen Türkiye`de sadece 80 bin kadın girişimci var. Girişimcilik ne kadar yüksekse o ülkelerin kişi başına düşen geliri de artıyor. Ülkeler geliştikçe girişimciliğin ekonomiye katkısından dolayı ekonomi hızla büyüyor.
Biraz da sizin girişiminiz Pegasus`a da değinelim… Pegasus için 2009 nasıl geçti?
2009`da reklam harcamamızın yüzde 60`ı yurtdışına gitti. Türkiye`de de kampanya bazlı reklamlar yaptık. Bu yıl 5.5 milyon yolcu taşıdık; yolcu sayısına baktığımızda sektörün en büyük ikinci oyuncusuyuz. Kriz dönemlerinde düşük maliyetli havayollarının taşıdığı yolcu sayısı artıyor. Bu avantajla birlikte son 4 yılda pazar Türkiye`de yüzde 19 büyürken; Pegasus yüzde 43 büyüdü. Bu büyümeye bağlı olarak istihdamımız da artıyor. Bugün bin 200 kişilik bir ekibimiz var.
Air Berlin ve Kırgızistan Havayolları ortaklıklarınızla nasıl bir mesafe kaydettiniz?
Batı`da likidite krizi var. Ben o yüzden gidip Avrupa`nın 4. en büyük havayolunun yüzde 16`sını alabildim. Adamın 151 uçağı var. Türkiye`de toplam 270 uçak var. İki yıl boyunca zor randevu aldığım adam niye bana `Welcome` dedi? Çünkü para değerlendi. Bu ortaklıkla rekabet koşullarımızı güçlendirdik. Yine 2009`da Kırgızistan`a da yatırım yaptık. Kırgızistan Devlet Havayolu`nun yüzde 49 ortağı olduk. İstanbul`dan bir durakta Pekin`e uçacağız. İstanbul`dan Kore`ye, İstanbul`dan Los Angeles`a uçacağız. Pekin`e uçarken Kırgız Pegasus Airlines olacağız. Girişimciliğin bir tarafı da çıkmaz sokağa girmemektir mümkün mertebe… Bu yatırımlarla bir ölçüde de olsa THY`nin blokajından kurtulmuş ve yurtdışında istediğimiz noktalardan bazılarına uçmayı başarmış olacağız.
2010 yılına yönelik öncelikli hedefleriniz neler?
Önümüzdeki yıl öncelikli olarak yurtdışında güçleneceğiz; yılın sonlarına doğru halka açılmayı planlıyoruz. Hisseleri uzun vadeli tutan yatırımcıların ilgisini çekebilmek için en az 25 oranında halka açılmalıyız. Halka açıldığımız rakamın yüzde 60`ını da yabancılara satmak istiyoruz. Önümüzdeki yıl 40 milyon euro kar hedefliyoruz. Yani 2009`un 3 katı… 2015 yılına geldiğimizde kendimize ait uçak sayısının 41`e ulaşmasını planlıyoruz.
`Türkiye`nin bir numaralı girişimcisi Karamehmet`
`BEN Sabancı Holding icra komitesinde otururken üçüncü cep telefonu ihalesinin peşinden koştuğumuzu düşünürken; konu dönüp dolaşıp Turkcell`e geliyor. Masada babalar, amcalar var. Murat Vargı bu grupta kime gelmiş de bu cep telefonu konusunu anlatmış ve kim demiş ki Murat Vargı`ya bu iş işlemez? Kimse üstüne almıyor. Girişimciliğin zor taraflarından biri de işe `hayır` demektir. Çünkü işe `hayır` demek de sorumluluk ister. Mehmet Emin Karamehmet, bana göre Türkiye`nin bir numaralı girişimcisi… Her gün şapkadan yeni bir tavşan çıkarıyor. Turkcell`e `evet` diyebilen Mehmet Emin Karamehmet biraz konuşsa, biraz deneyimlerini paylaşsa, Türkiye girişimcilik hakkında çok şey öğrenir bence… Ben de şahsen kendisini çok dinlemek isterim. Hüsnü Özyeğin ve Mehmet Emin Karamehmet, `Merak etme Ali bu işe girilir` deseler; işin ne olduğuna çok da önem vermeden girerim. Çünkü deneyimlerine ve girişimcilik ruhlarına inanırım. Bu arada bu iki işadamını da sosyal olarak çok yakından tanımam; hangi futbol takımlarını tuttuklarını bilmem ablacım uzaktan biliyorum neler yaptıklarını.`
Yolcularımıza özel GSM kartı geliyor
Ali Sabancı, Vodafone reklamlarında rol alışının öyküsünü de anlattı: Vodafone CEO`su Serpil Timuray bana 3G ile 3 değişik kesime hitap etme projeleri olduğunu ve iş dünyasına benimle seslenmek istediklerini söyledi. Sunumları bile doğaçlama yapan biri olarak reklam çekimlerinin bu kadar zorlayacağını düşünmemiştim. 8 cümleyi, 6 saatte, 50 kişinin karşısında söylemek göründüğü kadar kolay bir iş değilmiş. Aslına bakarsanız Vodafone ve Pegasus`u kendi sektörlerindeki devi yenmeye çalışan iki marka… Turkcell`li bir cep telefonu piyasasında Vodafone`u düşünün; THY`li bir havacılık piyasasında Pegasus`u düşünün… Vodafone ile ilişkimiz bu kampanya ile sınırlı kalmayacak. Pegasus misafirlerine avantaj sağlayacak yeni bir cep telefonu hattı üzerine de çalışmamız var…
Oya Yalıman/Akşam
