Airbus’a 3 Milyar Avroluk Kredi ABD ile Avrupa Arasında Yeni Kriz Yarattı
ABD yönetimi, Avrupa Yatırım Bankası’nın Airbus’a sağladığı 3 milyar avroluk finansmanın koşullarına ilişkin şeffaflık talebini yineledi. Washington, söz konusu kredinin Airbus-Boeing anlaşmazlığında 2021 yılında sağlanan ticari uzlaşmayı tehlikeye atabileceği uyarısında bulundu.
Washington’dan Airbus Finansmanına İtiraz
ABD ile Avrupa Birliği arasında uzun yıllardır devam eden Airbus-Boeing rekabeti, Avrupa Yatırım Bankası’nın (EIB) Airbus’a sağladığı finansman nedeniyle yeniden gündeme geldi.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, 26 Ekim’de yaptığı açıklamada, EIB tarafından haziran ayında duyurulan yaklaşık 3 milyar avroluk (3,4 milyar dolar) kredi paketinin koşullarına ilişkin yeterli bilgi paylaşılmadığını belirtti.
Greer, kredinin piyasa koşullarına uygun olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gerektiğini ve mevcut belirsizliğin iki taraf arasında büyük sivil uçakların finansmanına ilişkin uzlaşmayı riske atabileceğini ifade etti.
Boeing, ABD Yönetiminden Müdahale İstemişti
Boeing, temmuz ayında ABD yönetimine başvurarak Airbus’a sağlanan finansmanın ayrıntılarının incelenmesini talep etmişti.
Avrupalı üreticinin yeni nesil yolcu uçağı geliştirme çalışmalarına hazırlandığı bir dönemde açıklanan kredi paketi, Boeing tarafından rekabet koşulları açısından sorgulanıyor.
Avrupa Yatırım Bankası’nın finansmanının Airbus’ın 2030 yılına kadar gerçekleştireceği uzun vadeli yatırımları desteklemesi öngörülüyor.
Boeing’in itirazının merkezinde, finansmanın ticari koşullarla mı yoksa rekabet avantajı sağlayabilecek kamu desteğiyle mi sunulduğu sorusu bulunuyor.
Airbus: Finansman Piyasa Koşullarına Uygun
Airbus ise ABD’nin endişelerine karşı çıkarak söz konusu kredinin standart bir kurumsal finansman işlemi olduğunu açıkladı.
Şirket, finansmanın mevcut ticari kredilere benzer koşullar taşıdığını, kaynak çeşitliliğini artırmayı ve küresel üretim ile tedarik zincirinin finansal ihtiyaçlarını karşılamayı amaçladığını bildirdi.
Airbus ayrıca ilgili hükümetlerle bilgi paylaşmaya ve yetkili makamlarla iş birliği yapmaya hazır olduğunu belirtti.
Avrupa Yatırım Bankası da kredinin faizli ve olağan finansman faaliyetleri kapsamında sağlandığını savunuyor.
17 Yıllık Ticaret Anlaşmazlığı Yeniden Gündemde
Airbus ile Boeing arasındaki kamu destekleri anlaşmazlığı, Dünya Ticaret Örgütü bünyesinde yaklaşık 17 yıl devam etmişti.
ABD ve Avrupa Birliği, 2021 yılında karşılıklı ticari yaptırımları beş yıl süreyle askıya alarak uzlaşmaya varmıştı. Söz konusu düzenleme, yaklaşık 11,5 milyar dolarlık ticareti etkileyen ek vergilerin uygulanmasını durdurmuştu.
Temmuz 2026’da uzatılan uzlaşmaya rağmen yeni kredi tartışması, iki taraf arasında havacılık finansmanı konusunda görüş ayrılıklarının sürdüğünü gösteriyor.
Henüz anlaşmanın sona erdirildiğine veya Airbus’a yönelik yeni yaptırım kararı alındığına ilişkin resmî bir açıklama bulunmuyor.
Türk Havayolları Açısından Önemi
Airbus ve Boeing arasındaki rekabet, Türk Hava Yolları başta olmak üzere her iki üreticinin uçaklarını kullanan havayolları açısından da önem taşıyor.
Üreticilerin finansman koşulları, geliştirme yatırımları ve uzun vadeli üretim kapasitelerinde yaşanabilecek değişiklikler, gelecekteki uçak tedarik stratejilerini etkileyebilir.
Bununla birlikte mevcut anlaşmazlığın THY’nin siparişlerine, uçak teslimatlarına veya Türkiye’deki havacılık faaliyetlerine doğrudan etkisi olduğuna ilişkin açıklanmış bir karar bulunmuyor.
Washington ile Brüksel arasındaki görüşmelerin seyri, küresel ticari uçak üretiminde rekabet koşullarının geleceği açısından yakından takip edilecek.
