IATA’dan 2050 Perspektifi: Küresel Yolcu Talebi 20 Trilyon RPK Eşiğini Aşacak
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği International Air Transport Association (IATA), küresel yolcu hava taşımacılığına ilişkin 2050’ye kadar uzanan uzun vadeli talep projeksiyonlarını yayımladı. Yeni geliştirilen Uzun Dönem Talep Projeksiyonu (LTDP) modeli, küresel yolcu talebinin önümüzdeki çeyrek yüzyılda istikrarlı şekilde artmaya devam edeceğini ortaya koyuyor.
2050’de 19,5–21,9 Trilyon RPK
IATA’nın üç farklı senaryoya dayalı analizine göre, 2024’te yaklaşık 9 trilyon seviyesinde gerçekleşen küresel Gelir Yolcu Kilometresi (RPK) hacmi, 2050 yılına kadar:
- Yüksek büyüme senaryosunda: 21,9 trilyon RPK
- Orta büyüme senaryosunda: 20,8 trilyon RPK
- Düşük büyüme senaryosunda: 19,5 trilyon RPK
seviyelerine ulaşabilir. Bu projeksiyonlar, 2024–2050 döneminde yıllık ortalama %2,9 ile %3,3 arasında bir bileşik büyüme oranına işaret ediyor.
IATA, yüzdesel büyüme oranlarının geçmiş dönemlere kıyasla daha ılımlı görünmesine rağmen, bunun talep zayıflığından değil, artık çok daha yüksek bir başlangıç hacminden kaynaklandığını vurguluyor. Mutlak hacim artışı ise oldukça güçlü bir genişlemeye işaret ediyor.
Enerji Dönüşümü ve Net Sıfır Hedefi Belirleyici Olacak
Projeksiyonlar, küresel enerji dönüşümü ve havacılık sektörünün 2050 net sıfır karbon hedefiyle doğrudan bağlantılı üç farklı makroekonomik senaryoya dayanıyor.
- Yüksek büyüme senaryosu, geleneksel yakıt bağımlılığının büyük ölçüde devam ettiği ve karbon azaltım maliyetlerinin sınırlı kaldığı bir “mevcut eğilim” patikasını yansıtıyor.
- Orta büyüme senaryosu, Paris İklim Anlaşması hedefleriyle uyumlu, daha dengeli bir enerji dönüşümünü öngörüyor.
- Düşük büyüme senaryosu ise daha maliyetli ve düzensiz bir geçiş sürecini varsayıyor.
Orta ve düşük büyüme senaryolarında sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) kullanımının artması beklenirken, bu durum kısa vadede yakıt maliyetlerini yükselterek talep artış hızını sınırlayabiliyor. Ancak uzun vadede iklim kaynaklı ekonomik zararların azaltılması sayesinde küresel refah üzerinde pozitif etki yaratması öngörülüyor.
Asya-Pasifik ve Afrika Büyümenin Lokomotifi
Bölgesel bazda en güçlü büyümenin Asya-Pasifik, Afrika ve Orta Doğu kaynaklı olması bekleniyor.
- Asya-Pasifik, yıllık %3,5–%3,9 aralığında büyüme ile en hızlı genişleyen pazar olacak.
- Afrika, %3,2–%3,9 aralığında güçlü bir ikinci sırada yer alıyor.
- Orta Doğu ise %2,5–%3,5 aralığında büyüme potansiyeli sergiliyor.
Kıtalar arası hatlarda ise en hızlı artışın Afrika içi, Afrika–Asya Pasifik ve Asya Pasifik içi trafiklerde gerçekleşmesi bekleniyor. Buna karşılık Avrupa içi ve Avrupa–Kuzey Amerika hatlarında büyüme daha ılımlı seyredecek.
Modelin Dayandığı Veri Altyapısı
IATA’nın LTDP modeli, 2011–2024 dönemini kapsayan yaklaşık 41 bin ülke çifti yönlü trafik verisi ve 570 bini aşkın gözlemden oluşan kapsamlı bir veri setine dayanıyor. Modelde talep, ücret, kapasite arzı ve makroekonomik göstergeler birlikte analiz ediliyor.
Ekonometrik çerçevede kullanılan gelişmiş tahmin yöntemleri sayesinde modelin geçmiş dönem performansı ile tahminleri arasındaki sapma sektör genelinde yalnızca %2–3 bandında gerçekleşti. Bu durum, projeksiyonların güvenilirliğini artıran önemli bir unsur olarak öne çıkıyor.
COVID-19’un Kalıcı Etkisi
Raporda dikkat çeken bir diğer unsur, COVID-19 pandemisinin küresel hava yolculuğu üzerindeki kalıcı etkisi oldu. Pandemi öncesinde hava trafiği ile küresel ekonomik büyüme arasında güçlü bir paralellik bulunurken, 2020 sonrası dönemde oluşan yapısal boşluğun tamamen kapanmasının zor göründüğü belirtiliyor.
Yüksek büyüme senaryosunda dahi, 2050’ye kadar olan talebin pandemi öncesi uzun dönemli eğilimi tam olarak yakalayamayabileceği ifade ediliyor. Bu durum, pandeminin sektörde kalıcı izler bıraktığını ortaya koyuyor.
Uzun Vadede İstikrarlı Genişleme
Genel tablo, küresel hava taşımacılığının önümüzdeki 25 yılda büyümeye devam edeceğini, ancak daha dengeli ve kapasite kısıtlarını dikkate alan bir genişleme patikasına gireceğini gösteriyor.
IATA’ya göre sektör; enerji dönüşümü, altyapı yatırımları ve sürdürülebilirlik stratejileriyle birlikte, 2050’ye kadar istikrarlı fakat daha olgun bir büyüme evresine geçecek.
IATA’dan 2050 Perspektifi: iata.org/en/iata-repository/publications/economic-reports/iata-long-term-air-transport-passenger-demand-projections/
