AB, önümüzdeki yılın başından itibaren Avrupa’daki havalimanlarını kullanan tüm havayolu şirketlerinin, Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) dahilinde karbon kirliliği için ödemede bulunmasını istiyor.
Ancak Çin’in Avrupalı havayolu şirketleri ve Fransız uçak üreticisi Airbus’a karşı yaptığı ticari tehditler, havacılık sektörünü ve siyasileri endişeye sürükledi.
Mayıs ayı ortalarında Almanya Ulaştırma Bakanı Peter Ramsauer’ın, Avrupa Komisyonu’nun ulaştırmadan sorumlu üyesi Siim Kallas’a ‘yabancı havayolu şirketlerinin ETS’ye ancak Avrupa havayolu şirketlerinin zarara uğrama ihtimalinin bulunmaması halinde tabi tutulması gerektiği’ uyarısında bulunduğu anlaşılıyor.
Ramsauer’ın, yabancı hava yollarının ETS’ye tabi tutulması konusunda bazı çekinceleri var ve Sayın Kallas’tan, üçüncü ülkelerin sisteme tabi olmadaki isteksizliklerinin nasıl üstesinden gelinebileceğine dair önerilerde bulunmasını istedi. Aslında bazı üçüncü ülkeler, böyle bir tabiyetin önüne geçebilir. Ancak bu tabii ki bizim rekabette tarafsızlık beklentilerimiz doğrultusunda olmaz’ dedi.
Almanya’nın tutumu belirsiz
Ramsauer’ın görüşünün şahsi bir nitelik taşıdığı ve hükümetteki – çevre bakanlığı gibi – bazı birimlerden muhalefetle karşılabileceği anlaşılıyor.
‘Rekabette tarafsızlık’, Alman Anayasası’nda temel bir kavram olma niteliği taşıyor ve ETS mevzuatı için önemli bir engel teşkil edebilir.
Diplomat, ‘Bu hassas bir konu. Düzenlemede bir değişikliğe gidilip gidilemeyeceği, ancak zamanı geldiğinde cevap bulabilecek temel bir soru’ dedi.
Avrupa Komisyonu’nun İklim Eylemi’nden sorumlu üyesi Connie Hedegaard’ın sözcüsü Isaac Valero ise AB hükümetlerini ‘kirleten öder’ prensibine sıkı sıkıya bağlı kalmaya çağırdı. Sözcü, ‘yasadan geri adım atma ihtimalinin bulunmadığını’ söyledi.
Komisyon’un Fransa hükümetinden bir mektup aldığı bilgisini doğrulayan Valero, Avrupa’nın birlik halinde hareket etmesi gerektiğini kaydetti. Valero, ‘Fransa yasadan vazgeçmiyor, sadece Airbus’ın hassasiyetlerini dile getiriyor ve konuya nasıl bir yaklaşım getirebileceğimize işaret ediyor’ dedi.
Baskı artıyor
Komisyon yetkilileri Fransa ve Almanya’nın tepkisine şaşırmış olsa da, havacılıktaki karbon pazarının genişletilmesinin dış baskıyla karşılaşmasına hazırlıklı olduklarını söylüyor.
5 Haziran günü Airbus Genel Müdürü Tom Enders, İklim Eylemi’nden sorumlu üye Hedegaard’a gönderdiği mektupta ‘Çin gibi ülkelerin uçaklarını AB’nin ‘sınırlama ve takas etme’ sistemine tabi tutarak Çin’in karşılık verme riskini göze almanın delilik olduğunu’ yazmıştı.
Bir AB yetkilisi EurActiv’e yaptığı açıklamada ‘Çinliler Airbus’a bası sert tehditlerde bulunuyor, ancak bu şantajlara boyun eğemeyiz. Bu mücadeleyi sürdürmemiz gerek’ dedi.
ETS’yi düzenleyen yönerge, emisyon izinlerinin yüzde 85’ini havayolu şirketlerine halihazırda ücretsiz olarak dağıtıyor.
Hedegaard, Enders’in mektubuna verdiği yanıtta ‘Eğer ülke ve bölgeler yasa koyma haklarını savunmazlarsa bu çok kötü bir mesaj olur ve sadece küresel iklim değil, aynı zamanda Avrupalı şirketler için de son derece olumsuz sonuçlara yol açar’ ifadelerinde bulundu.
Valero’nun söylediğine göre Hedegaard’ın mektubu, Komisyon’un ulaştırmadan sorumlu üyesi Kallas, ticaretten sorumlu üyesi Karel de Gught ve Komisyon Başkanı Jose Manuel Barroso tarafından da onaylandı.
Komisyon yetkilileri, Brüksel’in ETS’nin bu en önemli aşamasında geri adım atması halinde politikanın gücünü ve uluslararası saygınlığını kaybedeceğini düşünüyor.
Konu mahkemeye de taşınabilir. 6 Haziran gününde Çin Havayolları Birliği, ETS’nin Avrupa ve Çin arasında faaliyet gösteren 16 Çinli havayolu şirketine uygulanmaması için hukuki sürece başvurabileceklerini söyledi.
ABD’li bir sektör birliği de itirazlarını 5 Temmuz’da Avrupa Adalet Divanı’na taşıyacak.
